Een metershoog portret van wijlen Jacques Brel siert de gevel van een appartementengebouw in het Franse Vesoul, een gemeente in het oostelijke departement Haute-Saône. De locatie is niet toevallig gekozen: in één van de nummers van Brel zong hij ooit over het plaatsje. Het resultaat van de muurschildering is een geel geschilderde Brel met een groen-blauwe achtergrond. Het werk heeft een afmeting van 28 op 12 meter.

Amerikaanse overdosis is een documentaire van Björn Soenens en Daan Wallis over de Amerikaanse drugscrisis.

In 2018 alleen stierven 72.000 Amerikanen na een overdosis drugs. Een recordjaar. De toestand is zo ernstig dat de levensverwachting van de Amerikanen al twee jaar na mekaar is gezakt.

De epidemie treft niet alleen daklozen of werklozen of mensen met een uitzichtloos bestaan. Het zijn leraren, piloten, politiemensen, brandweerlui, advocaten, bankiers. Het is iedereen. Ongeveer 200 mensen per dag sterven aan heroïne, fentanyl of oxycodone.

De programmakers gingen praten met slachtoffers en hulpverleners.

De documentaire wordt uitgezonden op donderdag 15 augustus om 20.05 u. in de plaats van Terzake.

De telefoon van de alarmcentrale rinkelt in Plymouth, Massachusetts, een stad van vijftigduizend inwoners. “Ik heb een ziekenwagen nodig. Mijn zoon ademt niet meer. Hij is wit uitgeslagen. Mijn god, hij is dood!”. Elke dag rinkelt de telefoon enkele keren met zo’n dramatische noodoproep na een overdosis. Het Good Samaritans ziekenhuis telt drie overdoses per dag. “In het ziekenhuis aan de andere kant nog eens drie,” zegt dokter Kenneth Lawson.

“Het is niet enkel in gebieden waar je het zou verwachten. Het treft iedereen: de rijken, de middenklasse, de armen, het maakt geen verschil,” vertelt Charlie in zijn patrouillewagen. Charlie Delaure werd twee jaar geleden omgeschoold van reguliere politiedetective naar eerstelijnshulpverlener na een overdosis. Welkom in de drugcrisis. Een Amerikaanse tragedie.

Het waren grote farmabedrijven die de crisis midden jaren ‘90 van de vorige eeuw deden losbarsten, door agressieve marketing voor opiaten: doeltreffende maar zware pijnstillers voor chronische pijn. Politieagent Bill Paterson rijdt Soenens en Wallis rond door de bosrijke middenklassenwijken van East Bridgewater in Massachusetts. Het is een kleine gemeente van 15.000 inwoners. “Dit kan iedereen overkomen,” zegt Bill. “Een jong persoon loopt een sportblessure op en krijgt pijnstillers. Die persoon raakt gewend aan die pijnstillers. Plots is er afhankelijkheid. Je kan niet meer zonder. Je bent snel verslaafd.”

Echt dodelijk werd de epidemie toen ook fentanyl opdook. Fentanyl is in oorsprong een extreme pijnstiller – ooit uitgevonden door Janssen Pharmaceutica in het Belgische Beerse - die wordt gebruikt voor ondraaglijke pijnen bij stervende kankerpatiënten. Fentanyl is vijftig keer krachtiger dan heroïne, en honderd keer straffer dan morfine. Als dat spul vermengd geraakt met heroïne, dan ben je reddeloos verloren. Fentanyl is al in uiterst kleine dosissen fataal, 1 gram volstaat. Het synthetische goedje – vaak gemaakt in clandestiene labs met goedkope chemicaliën - komt tegenwoordig via Mexico of China naar Amerika.

Veel overdoses door fentanyl zijn onbedoeld. Accidental OD’s. Druggebruikers beseffen niet wat in hun bloedbaan terechtkomt, ze weten niet dat hun heroïne of cocaïne vermengd is geraakt met fentanyl. Neem nu Scott Anderson. Björn Soenens ontmoet hem in een leslokaaltje van de politie in Plymouth. Hij is net een week of vier drugvrij. Hij bestal talloze vrienden en familieleden om aan drugs te geraken. Hij nam de afgelopen jaren zo’n 70 keer een overdosis. 70 keer! “Adembenemend, ik weet het,” zegt Scott, een man van 37 die eruitziet als een Viking: overal tatoeages, een bonkige kop, hard en snel geleefd. Hij had een transportbedrijf, maar verloor het door zijn druggebruik. Fentanyl veroorzaakte de meeste van zijn overdoses.

Scott beschrijft hoe dat is, afhankelijk zijn van drugs, niet meer zonder kunnen. “De roes die ik zoek, is er één waarbij ik met één voet op de grond sta, en met de andere voet in mijn doodkist. Een roes die ik misschien niet overleef. Dat is waar ik van hou…” Ook bij Scott begon het simpel, met een sportblessure. Pijnstilling na een enkeloperatie maakte van hem een drugvogel voor de kat.

Purdue Pharma is de producent van de befaamde pijnstiller OxyContin, ook wel eens hillbilly heroin genoemd, naar de bewoners van onder meer Kentucky en West Virginia. OxyContin kwam in 1996 op de markt als pijnstiller. De pijnstiller was zo krachtig (dubbel zo krachtig als morfine) dat vele mensen er snel aan verslaafd geraakten. OxyContin wordt gezien als de aanstoker van de drugepidemie die sindsdien woedt in de Verenigde Staten. Hele dorpen en stadjes werden overspoeld door pillenfabrieken vol opioïde pijnstillers.

Purdue Pharma maakte enorme promotie voor zijn pijnstiller bij dokters en consumenten. Dokters kregen snoepreizen, seksuele gunsten of allerhande andere bonussen toegestopt. Daardoor werd het middel veel en veel vaker voorgeschreven dan nodig, ook voor aandoeningen die niet eens zo’n krachtige pijnstilling behoeven. Zo raakten heel veel mensen heel snel verslaafd, bijvoorbeeld na het trekken van een tand, of na de behandeling van lage rugpijn.

Onlangs protesteerde een groep verslaafden en ex-verslaafden tegen de Sacklers, de eigenaars van Purdue. Nan Goldin, een beroemde New Yorkse fotografe, raakte zelf verslaafd aan Oxycontin na een polsblessure. Zij vindt dat de Sacklers moeten worden beschouwd als drugdealers, en dat ze daarom in de gevangenis thuishoren.

Het valt op hoe dokter Ken Lawson uit Brockton, Massachusetts de fouten van de medische sector ootmoedig toegeeft: “Als we de tijd zouden kunnen terugdraaien, zouden we de dingen anders doen. Er is veel misgegaan. We hebben vertrouwd op medische studies die achteraf puur bedrog bleken. Ik denk dat iedereen in de medische wereld voelt dat ook wij veel boter op ons hoofd hebben…”

Agent Bill Paterson blijft een beetje hoopvol. Ook al komt hij elke dag in huizen na een zoveelste oproep na een overdosis, hij vindt het goed dat het probleem eindelijk bespreekbaar is. Hij vindt het een stap vooruit dat verslaafden niet meer meteen als misdadigers in de gevangenis worden gegooid. “We kunnen het probleem niet oplossen met arrestaties, we moeten die mensen behandelen.

De documentairemakers gingen zelf mee op huisbezoek met Anne Marie Winchester. Ze doet dat meestal één dag na de overdosis van de betrokken persoon. Dit keer gaat ze langs bij een 34-jarige vrouw in een sociale wijk. De vrouw is radeloos en huilt. Ze kan niet voor haar eigen kind zorgen, ze heeft geen partner, en haar broer spreekt niet eens meer tegen haar. Haar moeder - die haar kind in huis heeft genomen - lijdt intussen ook aan ongeneeslijke longkanker. Het leed voor de jonge vrouw is bijna ondraaglijk. “Ik zit ook nog een keer aan de kalmeermiddelen. Als ik die combineer met andere drugs sterf ik iedere keer, “ snikt ze. Ze sukkelt van de ene overdosis naar de andere, tot het misschien een keer fataal wordt. Twee maanden na de opnames voor de documentaire stierf de jonge vrouw na een nieuwe overdosis.

Hulpverleners hebben de laatste jaren altijd een wondermiddel op zak. Narcan. Jason Flynn ziet als eerstelijnshulpverlener bij de politie van Plymouth in Massachusetts elke dag het wonder van de Narcanspray: “Van de bijna 90 procent van de overdoses die we bestrijden met Narcan, hebben de betrokkenen het overleefd. Stel je voor hoe veel meer doden er zouden zijn zonder Narcan.”

Narcan – de merknaam voor een spray die naloxone bevat, de stof die als antidotum werkt tegen een overdosis opioïden zoals heroïne- draait dus de effecten van die overdosis terug. Iemand die dood lijkt, kan je terug tot leven wekken, door een neusspray toe te dienen.

Maar intussen sterven de mensen bij bosjes. Neem nu Mary Peckham. Mary verloor haar enige zoon in 2012. “Matthew stierf door een overdosis van cocaïne en heroïne. Hij was maar 18 maanden verslaafd. Zijn verslaving begon met Percocet-pijnstillers, voorgeschreven na het rekken van een tand. Daarna liep het snel uit de hand. We hadden het niet eens door.” Mary schreef een brief naar de vorige presidenten Bush en Obama. Nooit kreeg ze antwoord. Van Trump wel. “Van de president kregen duizenden moeders die schreven een persoonlijke brief terug. Een brief die ook de namen van onze kinderen vermeldt. Hoe Trump en Melania de drugcrisis als een prioriteit zien. Dit is de eerste president die ooit heeft geluisterd.”

De drama’s zijn vreselijk. Jason, drugsagent en hulpverlener: “Vorige week nog spraken we met een moeder die op twee jaar tijd twee van haar zonen verloor. Er zijn talloze getroffen gezinnen.”

Er bestaan buurten waar kinderen, kleinkinderen en grootouders samen een spuit zetten. Almaar meer kinderen geraken in de pleegzorg omdat één of beide ouders verslaafd zijn. Het aantal gebroken gezinnen is niet meer te tellen. Het is in Amerika veel makkelijker om high te worden dan om hulp te krijgen. Mary spreekt recht uit haar hart, na de dood van haar zoon Matthew: “Dit moet gewoon stoppen. We verliezen een hele generatie.”

Evy Gruyaert pakt weldra uit met het boek Kop Op, Leven Met Migraine. De Vier-presentatrice is een heuse ervaringsdeskundige en wil andere mensen die in hetzelfde schuitje zitten, tips geven. Voor het boek werkte ze samen met neuroloog Koen Paemeleire en psychiater-psychotherapeut Dirk Van den Abbeele. Migraine is bijzonder hinderlijk. Een aanval kan uren duren en is meer dan zware hoofdpijn. Het geeft ook misselijkheid, duizeligheid, gevoeligheid aan fel licht en geluid, en zelfs de spraak kan er onder lijden. Migraines waren ook de reden dat ze stopte met haar webshop. “

Ian Thomas heeft zich dankzij Dancing With The Stars en zijn rol in Familie weer volledig op de kaart gezet in Vlaanderen. Ian lijkt al een eeuwigheid mee te draaien maar is nog steeds maar 22 jaar. Toch heeft Ian een duidelijk doel voor ogen: de nieuwe Gert Verhulst worden…

 

 

Ian heeft er net een deugddoende vakantie met zijn vriendin Anna Schoeters op zitten. Het koppel trok naar het zonovergoten Kreta waar het de batterijen oplaadde. En dat is nodig, want stilzitten is niets voor Ian Thomas. Net toen de vonken oversloeg tussen Ian en Anna vertrok Ian immers voor drie maanden naar Los Angeles. “Als ik terugkomen, spreken we nog wel eens af, we zien dan wel.”

 

 

 

 

Eenzelfde geluid klonk er op dat moment bij Anna. “Ik ging er niet van uit dat het écht iets serieus zou worden,” vertelt Anna in Dag Allemaal. Ze zagen het meer als een zomerliefde. Maar dat draaide toch even anders uit: “Tijdens die drie maanden in Amerika zat ik de hele tijd aan Anna te denken. Bij het afscheid op de luchthaven was het al moeilijk. We begonnen allebei keihard te wenen. Eigenlijk beseften we toen al dat we écht verliefd waren,” onthult Ian Thomas in Dag Allemaal.

 

 

 

 

En eenmaal Ian terug in het land was werd duidelijk dat de klik er nog steeds was. En het werd niet alleen in de liefde een prachtig jaar voor Ian. “Het was de juiste beslissing om in België te blijven, want ik heb een supergoed jaar achter de rug, echt chill. Dancing with the Stars, Gert Late Night, Familie, ik heb veel muziek gemaakt…” Ian weet ook goed waarom hij voor Anna gevallen is…

 

 

 

 

“Voor mij is ze één brok liefde, zorgzaamheid en vrouwelijke energie. Ik voel me veilig bij haar, niet beoordeeld, ik hoef niets voor haar te verbergen,” klinkt het verliefd bij Ian Thomas. Anna beaamt dat ze dezelfde kijk op het leven delen, en dat ze heel goed met elkaar kunnen babbelen. Anna vindt het ook opvallend dat Ian Thomas veel volwassener is dan andere jongens van zijn leeftijd.

 

 

 

 

“Hij weet al precies waar hij naartoe wil, en dat vind ik fijn. Dat geeft mij een gevoel van stabiliteit,” aldus Anna die net als Ian 22 jaar is. Ian beaamt dat hij een echt toekomstplan heeft: “Ik ben niet meer zoekende zoals veel jonge mensen. Ik heb een duidelijk doel: een mediamagnaat worden, zoals Gert Verhulst. Zelf tv-programma’s maken, muziek producen voor mezelf en voor anderen, als een soort Pharrell Williams,” klinkt het ambitieus bij Ian Thomas.

 

 

 

 

Ian Thomas hoeft ook niet meer per sé in Amerika te gaan wonen. “Ik hoef niet ergens op een vaste plaats te wonen,” aldus Ian in Dag Allemaal. “Een huis hier, een huis in Amerika… Twee maanden in België om alle lopende zaken te regelen, dan terug naar LA om te werken en dan naar de Paris Fashion Week,” aldus Ian Thomas. “Ik wil een levensstijl voor ons creëren waarin we doen wat we willen en veel opwindende dingen beleven,” klinkt het resoluut bij Ian Thomas.

 

 

 

Het is afgelopen week flink schrikken geweest voor de Nederlandse zanger Jody Bernal, die wij vooral kennen van de megahit Que Si Que No. Op het moment dat de zanger en zijn gezin de verjaardag van hun dochter Poppy aan het vieren was, hebben onbekenden ingebroken. Ze gingen er met een flinke buit zoals sieraden en een laptop vandoor. In een Facebookpost zegt de zanger het vooral erg te vinden dat hij zich niet meer veilig in zijn eigen woning voelt.

De Britse prins Andrew heeft een jammerlijke blunder gemaakt toen hij op Twitter verjaardagswensen wou overmaken aan zijn dochter Beatrice. Boven de wensen had hij immers een foto gepost van zijn andere dochter Eugenie. Veel mensen waren wel bij de pinken en hadden een screenshot van de fout gemaakt. Intussen had men bij het Hof de fout ook gezien en al rechtgezet. De kinderen van de royal zijn intussen al volwassen. Beatrice vierde eerder deze week haar 31ste verjaardag.